FotoForum
Załóż konto »
Gazeta.pl next Forum next FotoForum next Hobby, czas wolnynext Świątynie i nekropolie

Świątynie i nekropolie Poleć znajomemu Powiadomienie zostało wysłane

Poleć tą wypowiedź znajomemu

Sarajewo, Kovači - cmentarz moich rówieśników

Słowo ulubione istotnie nie za bardzo pasuje do cmentarzy. Ale chciałbym opowiedzieć o
jednym, który zrobił na mnie (na nas) niesamowite wrażenie. Cmentarz Kovači w Sarajewie
składa się właściwe z dwóch części, Pierwsza – starsza, to około 200 starych nišanów,
pochodzących z lat 1548- 1878. Stare, zniszczone, poprzechylane i niedbale rozłożone po
lewej stronie ulicy Kovači. Można porównać je do osób starszych i schorowanych. Cmentarz
był nieużywany ponad sto lat i pewnie wszyscy myśleli, że tak już pozostanie. Zupełnie inaczej
wygląda większa część cmentarza, usytuowana po prawej stronie drogi, tworzą ją tysiące
białych nišanów, które kryją zwłoki obrońców Sarajewa z lat wojny 1992-1995 i oblężenia
miasta. Nazywa się ich šehidami (szahidami), a tą część nekropolii 'cmentarzem szahidów'
(šehidsko mezarje Kovači). Te nagrobki dla odmiany są nowe i proste, stoją równo w
szeregach, jak młodzi ludzie, którzy są w nich podchowani.
Cmentarzy, w tym szahidów, jest w centrum Sarajewa nadmiar. Powstawały na większości
skwerów, bo stare były przepełnione, a w oblężonym mieście nie można było wywozić zwłok na
przedmieścia. Ale ten jest szczególny. Po pierwsze największy spośród tych, które widzieliśmy.
Po drugie zaś najczęściej odwiedzany, bo tu spoczął pierwszy prezydent niepodległej Bośni i
Hercegowiny (w czasie wojny) – Alija Izetbegovič. Jego grób, szumnie zwany mauzoleum
(nišan osłonięty małą altaną) jako jedyny wyróżnia się na cmentarzu. Ale naszą uwagą
przykuły zwykłe nišany, mijane po drodze. Białe prostopadłościany z gwiazdą i półksiężycem
(chociaż do wojny 1992-1995 społeczeństwo Bośni było bardzo zlaicyzowane), bośniacką lilią
Kotoromaniča (symbol wojsk Bośni i Hercegowiny), słowami 'bosanski šehid' oraz cytatem: „I ne
recite za oni koju su na Allahovom putu poginuli: 'mrtvi su!' Ne, oni su živi, ali vi to ne
osječate”. A między nimi imiona nazwiska i daty urodzenia i śmierci obrońców miasta. I wtedy
zdaliśmy sobie sprawę, że to zbiorowy cmentarz naszych rówieśników, którzy w czasie wojny
mieli 18-25 lat. Kilka lat wcześniej podziwiali na miejscu zmagania sportowców podczas
zimowej olimpiady w Sarajewie z 1984 r., które my oglądaliśmy w telewizji. I pasma górskie
Bjelašnica, Jahorina i Igman, na których wtedy rywalizowali narciarze, były później arenami
walk pomiędzy niedawnymi sąsiadami i kolegami ze szkolnych ławek. Ludzie z naszego
pokolenia, którzy mieli podobne przeżycia, słuchali i bawili się przy podobnej muzyce i z którymi
pewnie łatwo znaleźlibyśmy wspólne tematy, spoczywają pod ziemią. Niedaleko od nas, w
Europie, zginęli pod koniec XX wieku, w erze organizacji pokojowych, szybkiego obiegu
informacji, mass mediów i (chyba wówczas raczkującego) internetu. Zginęli, bo zostali
wciągnięci przez starsze pokolenie w jarzmo nienawiści, opartej na plemiennych instynktach,
bazujących na uprzedzeniach narodowościowych i religijnych. A raczej tych drugich. Bo język
Serbów, Chorwatów i Boszniaków jest przez cudzoziemców uznawany za ten sam. Tylko oni
nie chcą już go za taki uważać. I kiedy widzę, słyszę i czytam o marszach nacjonalistów i
innych tego typu politycznych ekscesach, mam przed oczyma te nišany. Oni i ich koledzy z
ławek, walczący wówczas po przeciwnych stronach, tak samo byli mamieni tego typu
propagandą i wysyłani na śmierć. Dlatego widzę, jaką wielką wartością było nasze pokojowe
obalenie komunizmu, dzięki któremu nie mamy grobów na skwerach, a my mogliśmy ukończyć
edukację i cieszyć się pełnią życia. Nie dane było to naszemu rówieśnikowi Nijazowi i jego
kolegom – tu Boszniakom, ale w innych częściach tego kraju także Serbom i Chorwatom. I
szpalery białych prostopadłościanów mają dla nas twarze naszych rówieśników.

Konkurs z nagrodami: "Mój ulubiony cmentarz" :) - kot.peter 12.11.13, 20:17    
K jak Konkurs nt. - kot-peter 12.11.13, 20:19    
Up! - kot-peter 14.11.13, 23:13    
Re: Up!No to ja :) - tube-roza 14.11.13, 23:45    
Re: Up!No to ja :) - tube-roza 14.11.13, 23:47    
Re: Up!No to ja :) - tube-roza 15.11.13, 12:23    
Re: Up!No to ja :) - tube-roza 15.11.13, 12:05    
Tube_rozo - b-a-g-a 15.11.13, 13:56    
Cmentarz Powązkowski - ikropka3 15.11.13, 19:42    
Uff, coś drgnęło :) - kot.peter 15.11.13, 20:59    
Re: Uff, coś drgnęło :) - tube-roza 15.11.13, 23:07    
Kocie drogi :) - tube-roza 15.11.13, 23:10    
Re: Kocie drogi :) - kot.peter 15.11.13, 23:31    
Re: Kocie drogi :) - tube-roza 15.11.13, 23:40    
Re: Kocie drogi :) - tube-roza 16.11.13, 16:29    
Re: Kocie drogi :) - kot.peter 16.11.13, 17:19    
Re: Kocie drogi :) - tube-roza 16.11.13, 20:07    
Tube-gapa :) nt. - kot.peter 16.11.13, 23:28    
Cmentarz Kule w Częstochowie.. - matanzani 16.11.13, 22:16    
Cmentarz na Rossie, Wilno - ikropka3 17.11.13, 17:00    
Sarajewo, Kovači - cmentarz moich rówieśników - cityhopper 19.11.13, 00:13    
Re: Sarajewo, Kovači - cmentarz moich rówieśnikó - pinkink3 19.11.13, 21:26    
Może jeszcze ktoś? - kot.peter 21.11.13, 00:03    
Cmentarz na Wyszehradzie - teka59 21.11.13, 20:23    
mala chmurka byc - pinkink3 22.11.13, 06:39    
mój cmentarz - jo.hanna 21.11.13, 22:56    
Cmentarz na Górce Zamkowej - b-a-g-a 22.11.13, 22:04    
O rety! :) - kot.peter 22.11.13, 23:39    
Re: Konkurs z nagrodami: "Mój ulubiony cmentarz" - anianasadach 23.11.13, 10:45    
"Mój ulubiony cmentarz" - mimo wszystko Powązki :) - majenka13 23.11.13, 13:37    
Warszawski cmentarz luterański - jokerka1 23.11.13, 19:20    
Do góry, bo spadło. A dziś ostatni dzień! nt. - kot.peter 24.11.13, 17:09    
Re: Konkurs z nagrodami: "Mój ulubiony cmentarz" - inaa.1 24.11.13, 18:14    
Cmentarz żydowski w Łodzi - baga 24.11.13, 20:11    
Wasilków/Podlasie - eva_sz 24.11.13, 23:22    
Cmentarz Nowodziewiczy w Moskwie - helisiostra 24.11.13, 23:55    
Siostro, tekst! nt. - kot-peter 24.11.13, 23:55    
Re: Siostro, tekst! nt. - helisiostra 25.11.13, 00:14    
Re: Siostro, tekst! nt. - kot.peter 25.11.13, 00:40    
Re: Siostro, tekst! nt. - helisiostra 25.11.13, 00:43    
Re: Cmentarz Nowodziewiczy w Moskwie - helisiostra 25.11.13, 00:13    
Dziękuję! :))) - kot.peter 25.11.13, 00:12    
***Głosowanie!*** - kot.peter 25.11.13, 00:14    
Re: ***Głosowanie!*** - tube-roza 26.11.13, 18:14    
Re: ***Głosowanie!*** - kot.peter 26.11.13, 20:42    
Re: ***Głosowanie!*** - pinkink3 26.11.13, 20:57    
Re: ***Głosowanie!*** - wizytkowo 28.11.13, 07:39    
Re: ***Głosowanie!*** - eva_sz 28.11.13, 22:51    
Re: ***Głosowanie!*** - majenka13 29.11.13, 10:42    
Re: ***Głosowanie!*** - teka59 29.11.13, 12:43    
Re: ***Głosowanie!*** - kot.peter 29.11.13, 19:28    
Re: ***Głosowanie!*** - ikropka3 29.11.13, 16:25    
***Głosowanie!*** - jokerka1 01.12.13, 18:52    
Re: ***Głosowanie!*** - b.a.g.a 01.12.13, 19:49    
Re: ***Głosowanie!*** - anianasadach 01.12.13, 20:51    
Głosujcie, proszę! - kot.peter 30.11.13, 21:19    
Re: Głosujcie, proszę! - matanzani 01.12.13, 20:06    
***Ogłoszenie wyników*** - kot.peter 02.12.13, 00:39    
Re: ***Ogłoszenie wyników*** - wizytkowo 02.12.13, 08:05    
Re: ***Ogłoszenie wyników*** - kot.peter 02.12.13, 10:23    
Re: ***Ogłoszenie wyników*** - cityhopper 03.12.13, 23:58    
***Nagrody*** - kot.peter 02.12.13, 01:03    
Re: ***Nagrody*** - tube-roza 02.12.13, 10:18    
Re: ***Nagrody*** - baga 02.12.13, 12:31    
Re: ***Nagrody*** - kot.peter 02.12.13, 12:38    
Re: ***Nagrody*** - baga 02.12.13, 13:19    
Re: ***Nagrody*** - teka59 02.12.13, 14:21    
Re: ***Nagrody*** - matanzani 02.12.13, 18:49    
Brawo, brawo - pinkink3 02.12.13, 18:58    
Re: ***Nagrody*** - kot.peter 03.12.13, 00:06    
Tube-rozo / City - kot.peter 03.12.13, 00:04    
Kiciu miła :) - tube-roza 03.12.13, 21:58    
City i Jo.hanna wybrali; Ikropko, teraz Ty - kot.peter 04.12.13, 10:38    
Re: City i Jo.hanna wybrali; Ikropko, teraz Ty - ikropka3 04.12.13, 13:01    
Evo_sz - proszę o potwierdzenie... - kot.peter 04.12.13, 21:15    
Evo_sz - proszę o potwierdzenie... - eva_sz 05.12.13, 12:08    
Evo, dzięki za wiadomość. :) nt. - kot.peter 05.12.13, 13:48    
Jeszcze moje gratulacje - baga 04.12.13, 13:13    
Bago (i reszto) - kot.peter 05.12.13, 01:14    
Gratulacje - eva_sz 05.12.13, 12:11    
Re: Konkurs z nagrodami: "Mój ulubiony cmentarz" - inaa1 04.12.13, 18:23    
Inoo - kot.peter 05.12.13, 00:45    
Re: Inoo - inaa1 06.12.13, 19:57    
Kto przygarnie kalendarz z ikonami? - kot.peter 05.12.13, 13:57    


Copyright © Agora SAO nasReklamaOchrona prywatności  Zgłoś problem lub błąd