FotoForum
Załóż konto »
Gazeta.pl next Forum next FotoForum next Miasta i regiony next Śląskienext Śląsk Cieszyński - Zdjęcia

Śląsk Cieszyński - Zdjęcia Poleć znajomemu Powiadomienie zostało wysłane

Poleć tą wypowiedź znajomemu

Cieszyńska Madonna

Cieszyńska Madonna
I. Kwaśny
Madonna ze Starego Targu powstała około 1375 roku w praskim warsztacie
Piotra Parlera i jego współpracowników, budowniczych i rzeźbiarzy słynnej
katedry św. Wita w Pradze. Jest zabytkiem rzeźby gotyckiej o randze
europejskiej. Jest przykładem rzeźby powstałej pod wpływem sztuki klasycznej,
włoskich twórców gotyku, nie zaś typowym przykładem madonny gotyckiej z
warsztatu miejscowego. Zatrudniony do przebudowy katedry św. Wita znakomity
architekt i rzeźbiarz Piotr Parler wraz z całym zespołem współtwórców -
głównie pochodzących z tej samej rodziny, stworzył charakterystyczny styl w
rzeźbie europejskiej zwany stylem parlerowskim, na terenie Polski występujący
tylko w tych rejonach kraju, które poprzez koligacje książąt piastowskich z
dworem Karola IV Luksemburczyka w Pradze miały kontakt z dworem praskim,
promieniującym w tym okresie na całą Europę.

Kamienna rzeźba Matki Boskiej z Dzieciątkiem Jezus od wielu lat
znajdowała się na nieczynnej fontannie przy Starym Targu. Umieszczona była na
wysokim kwadratowym słupie i kolumnie zakończonej kulą. Figura ma wysokość 135
cm i wykuta jest z piaskowca. Powstała pomiędzy 1370 a 1380 rokiem w praskim
warsztacie Piotra Parlera i jego współpracowników, budowniczego i rzeźbiarza
zatrudnionego do budowy słynnej katedry św. Wita w Pradze. Jest zabytkiem
rzeźby gotyckiej o randze europejskiej. Z uwagi na jej wartość artystyczną i
materialną oryginał umieszczony został w Muzeum Śląska Cieszyńskiego zaś na
postumencie znajduje się kopia.
Madonna z Dzieciątkiem jest postacią młodej kobiety z dzieckiem na ręku,
ubranej w strój kobiecy obowiązujący na dworach europejskich w drugiej połowie
XIV wieku. Stoi w lekkim kontrapoście z pochyloną głową skierowaną uważnie na
Dzieciątko. Odziana w długą, pierwotnie czerwoną obcisłą suknię z dekoltem i
długimi rękawami u nadgarstka zapiętymi rzędem okrągłych guzików. Na Jej
ramiona narzucony jest szeroki płaszcz z grubej materii , pierwotnie błękitny,
obszyty srebrną lamówką i spięty na piersiach kwadratową broszą z kaboszonami.
Twarz Madonny oddaje wiernie cechy urody, wysokie czoło, prosty nos i lekko
wystający podbródek wydają się być portretem nieznanej nam młodej kobiety.
Głowę zdobią długie włosy, układające się w loki opadające na plecy i ramiona
oraz korona z czterema wysokimi i czterema niskimi lilijkami /obecnie
nieistniejącymi/. Na ręku Matki siedzi niespokojnie nagie Dzieciątko, otulone
jedynie Jej płaszczem, bawiące się broszą i jabłkiem, które trzyma Madonna.
Obie postaci wyrzeźbione są z wielką dbałością o szczegóły, oddając je w
sposób naturalistyczny. Pierwotnie rzeźba była w całości polichromowana a więc
przeznaczona do wnętrza. Do dziś polichromia zachowała się jedynie śladowo i
nie jest widoczna gołym okiem. W okresie późniejszym rzeźba pozbawiona została
części korony i nadpalona zapewne w trakcie pożaru w 1484 roku. Na przełomie
XV i XVI w. pokryta została w całości złotem, lecz i ta warstwa dotrwała do
naszych czasów jedynie śladowo., zaś na głowe Madonny i Dzieciątka nałożono
pozłacane korony zachowane do dziś i umieszczone na kopii, która stoi na
Starym Targu. W połowie XVII w., w czasie długotrwałych działań wojny
trzydziestoletniej, kiedy to zamek cieszyński zdobywany był przez wojska
szwedzkie, austriackie a także plądrowany przez miejscową ludność Madonna
pozbawiona została pozłoty a następnie ponownie pomalowana. W XIX i XX wieku
dodano inne, mało stylowe ozdoby, które usunięto w trakcie konserwacji
wykonanej w końcu 2000 roku.
Przez wiele lat przypuszczano, że rzeźba pochodzi z końca XIX wieku.
Opublikowana w miejscowej prasie informacja o przeniesieniu Madonny w grudniu
1844 roku, z miejsca pod zamkiem na Stary Targ oraz o tym, że została ona
zamówiona u znanego rzeźbiarza przez księżnę cieszyńską z domu Piastów,
spowodowało poważniejsze zainteresowanie się tą nieciekawą figurą.
Przeprowadzona w 2000 roku konserwacja odsłoniła nieznane dotychczas wybitne
dzieło sztuki europejskiej, które jak podano we wspomnianej notatce powstało
na zamówienie księżnej cieszyńskiej. Najprawdopodobniej księżną tą była żona
księcia Cieszyńskiego Przemysława I. Książę należał do grona najbardziej
zaufanych dworzan króla Czech Karola IV, pełniąc na jego praskim dworze
odpowiedzialne funkcje dyplomatyczne. W czasach panowania tego księcia
Księstwo Cieszyńskie powiększyło się nie tylko terytorialnie lecz również
wzbogaciło o wiele zabytków. Kontakty oraz znaczenie księcia Przemysława na
dworze praskim pozwalały na zamówienie dzieła u najlepszego rzeźbiarza z
działających wówczas w Pradze. Również za Jego czasów rotunda romańska na
zamku w Cieszynie poddana została generalnemu remontowi w nowym stylu
gotyckim, nie jest więc wykluczone, że właśnie do tego „zmodernizowanego”,
niewielkiego wnętrza zamówiona została Madonna. Świadczyć o tym może wielkość
Madonny, która będąc niewielkich rozmiarów musiała się znajdować w niewielkim
wnętrzu zaś z pochylenia głowy i proporcji postaci sądzić można, że pierwotnie
ustawiona była niezbyt wysoko. Są to jedynie przypuszczenia. Pierwotne
pochodzenie, późniejsze dzieje rzeźby oraz jej lokalizacja wymagają jeszcze
wielu badań naukowych i porównawczych a wiele zagadek z nią związanych być
może nigdy nie zostanie wyjaśnionych.
www.cieszyn.pl/?p=categoriesShow&iCategory=140





Cieszyńska Madonna - kubek 24.04.06, 16:49    
jakoś to wcześniej przeoczyłem... - stoik1 02.07.06, 15:34    
gdyby nie ilość tekstu pewnie by nie "zaginęła" :I - kubek 02.07.06, 20:12    
Cieszyńska Madonna... - kserkses1 06.07.06, 18:35    
Czy mnie oczy nie mylą - kubek 07.07.06, 09:56    
Re: Czy mnie oczy nie mylą - kserkses1 09.07.06, 11:02    

Najczęściej komentowane zdjęcia

Copyright © Agora SAO nasReklamaOchrona prywatności  Zgłoś problem lub błąd